Angunasuktiit

Angunasuktiit ilagijauvaktut niqiksaniksivaktunut nunalingnik, qaujitittivallianasuksutik qaujimajaujarialingnik ammalu ajurunniiqtaujunnaqtunik ilaujumajunut, avatilirinirmut qaujisaqattarnirmik ammalu nauttiqtuijiuqattarnirmik, ikajuqtiuvaksutiglu qiniqtinut ammalu ikajuqtiuvaksuti inungnik, angunasuktinik, innatuqarnilu.

“Inuit angunasuktiuqattainarmata,” uqalauqtuq Angunasuktikkunni qaujisaqti amma ikajuqtiuqataujuq Kunuk Inutiq. “Ukpirijavut, avatilirinirmik isumagiqarusivut, maligiaqasuurivut tunngaviullutik pijjutiqaqput angunasurnirmik inuusittinni. Sanngijumik naglingnirmik ammalu ikpigusuttiaqattarnirmik ikpigusungnarmat niqiksaqsiurujjivangniq uvattinut, ilagijattinnut, Inungnullu nunattinni.”

Angunasuktiit iqqanaijaqataunninginni akiliqtuqtauvaktut ullulimaaqsiutinik tamainnik ajunnginirminik ajuruniiqsaigiallakannirunnaqullugit ammalu ilinniaqtittivalliajunnaqullugit qaujimaliqtaminik. Taimailiurningit qanuqtuurutitsiavauvuq niqiksaqattiarunnanirmut Inuit Nunanginni. Angunasuktiit pigialauqsimajut 2020−mi uuktusutik atausiinnarmik ullulimaaqtumik angunasuktiqarnirmik, taikangallu amisururiaqsimallutik tallimauliqsutik angunasuktiit−ajurunniiqsaijiit ullulimaaqpaktut ammalu ikajuqtiqaliqsutik iqqanaijaqtinik pilirivaktunik arraagulimaaq. Nalunangittiaqtut taakkua piujuutialungnik aktuiniqarmata ikajuutauvaksutiglu Kangiqtugaapingmit ammalu asinginnit Inuit Nunalinginnit, kisiani Angunasuktiit aulavaktut isumaaluutauqattainnaqsuni kiinaujaksaniktauqattainnarunnarningit. Kiinaujaqatsianginningit akiliutiksanginnut, piqutiqattiarninginnut, asinginniglu piqutirjuaqarninginnut avviarutiuvut Angunasuktiit kajusiinnarunnasiarninginnut.

Kajusituinnaruluujarivut taimanngat ajurutiqaqtitaunginnaraluaqtillugit taakkua maligaqaqtitaunginnarninginnut pituqaujunik iguptirijunnaqtunik aaqqiumajanginnik ikajuutiksanik Inungnut turaangajunik angunasuktiulirunnarninginnut. Inuit nutarangit ilinniariaqtitauvalaurningitta sivuniagut, Inuit nuktiqtauqattalaurningitta nunaqarutaunasunnirmut Kanatamut sivuniagut, ammalu asingit Inuit inuusirivalauqtangit naammagunniirutausimaningitta sivuniagut, Inuit aaqqiumatsiaqtunit piusituqaqaqpalauqput inuuqatigiittianirmuungajunit ikpigusuttianirmuungajunillu inuuqatiminik, nunaminik ammalu uumajunit. Inuit aniguutiqattarunnarningit ujjiqturutigingmajjuk tamakkuninga qaujimajatuqanginnik, pitaqainnariaqarninginnut atuqtauqattainnarlutik kajusijumik paqqijiuttiarunnarnirmut ilagijaminik, nunalingmiutanginniglu.

Angunasuktiit piliriarijangit atuliqtitauvalliamijut asinginni Inuit Nunanginni. Tamaani January 2023-mi, Ittakkut taikkualu Marruuvik Gavamakkungit Nunatsiavummi, parnausiuqpalliaqatigijaulauqtut aturniaqtaminik atausirmut−arraagumut ullulimaaqtiunajaqtunik angunasuktiqarnirmik kajusitittigiarumallutik tauvani asiani Inuit nunalingani. Marruuvingmi pigiaqtitaunasunningit taakkua atuinnautittinialiqtut Inuinnarnut turaangajunik ilinniaqatigiigutiksanik pijjutiqaqtunik angunasuqattarnirmik, niqiksaniksiqattarunnarnirmik naliqqagiitittivaglutik, qitsirinirmik, ammalu angirrarijaujunut qijuktarujjiqattarnirmik uqquusautiksanginnut iglunginni. Tukisiniaqattautivanningit aaqqiumaniaqtut piliriqatigiittiarunnarnirmut turaangajunik, qaujimajaminiglu tusaumatittivalliajunnaqullugit nunalingmini, ilinniatitaulutik sivuliuqtinut qaujimajunik nunaqutiminik. Pimmariuvuq tamanna nunalingnut atuni, piviksaqariurniarmata  asittiammaringinnik nunangata aviktuqsimaninganik tauqsiiqataujunnarniq piusituqarijaujunik angunasugusirijaujunik ammalu nunamiiqattarusirijaujunik.

Tamaani upirngaakkut 2023−mi, Marruuvingmiut aullaalauqput Marruuvingmik Kangiqtungaapingmut pigiarnialiramik Inuit Qaujimajatuqanginnik tausiiqattaujaqturnirmik. Aullaalauqtut pingasuni ullunik atuqsutik, ammalu pingasunik ajjigiingittuutinik qangatasuurnik. Tamainnikasak aullaaqataujut Nunavummuariuqsutik, qallunaat nunaligjuangaguuriaqalauqsutilu suurlu tauvuuna Aatuvaakkut. Mamianaqtuq Aatuvaakkuuriaqalaurningit kisianiuninganut aviktuqsimaninganuarasuarninginnik nunaginngitaminut, tikisaijunnaraluarillutik qangatasuurmik ilaannikkut kisiani akituluaqattarninganut uvvalunniit tikittunnasuungunginninginnut mikijuutiuniqsanut tikitumajanginnut nunalingnut ajurutauvangmingmata.

Marruuvingmiut takuniaqtitaulauqtut Ittarmik, ilinniaqtitaulutiglu Angunasuktiit qautamaaqsiutinginnik. Qaujititaulaurmijut qanuittunik qaujigiarviqasuungungmangaata ammalu qanuittunik piqutirjuaqariaqasuungungmangaata, suurlu silalirivvinginnik, qanurlu aulatauvangmangaata maliktunik Inuit Qaujimajatuqanginnik ammalu naukkuuqattarmangaata aullaarvituqanginnu. Tikisimaninginni nunalingmut, Marruuvingmiut ilauqattalauqtut pinnguaqatiqaqtutit innatuqarnik, inuksiutiniglu nirivaksutik angunasuktinginningaaqtunik, ammalu takuniaqtutik piqqusilirivinginnik, Inungnut iliqqusituqalirivinganit ilagijaujunik Ukiuqtaqtumi Silattuqsarvikkunut. Kangiqtugaapingmiut aksualuk tunngasuktittilauqtut nunaminut Inungnik asinginnik aviktuqsimanirmiingaaqtunik. Pimmarialuulaurmat tamanna tauqsiiqattautijunnarnirmut iliqqusituqanginnik, ammalu Marruuvingmiut nunalingmiigunnasiksutik Inuktitut uqausiqarniqsaujumit.

Ukiaksakkut tamaani 2023−mi,  Nunavummiutait 9−ngujut aullalilaurivut Nunatsiavummut tikilauqtutiglu qanniqtummaringmu October-mi. Nuqqakitagiaqalauqtut 11-ngiqtaqsutik qangatasuukkut ajjigiingittuutinut Kangiqtugaapingmik Marruuvingmungauninginni, uqalauqtuq Inutiq. Ungasingniqatuinnaraluaqtut nunaliit akunniagut 1,774 kilaamitanik, qallunaat nunaaguuriaqarninginnut aullaariaqalauqtut ungasingnilingmik 6,541 kilaamitanik.  Asiaguulaurutit taikunga turaangakautiginiqsakkut akuniutiginajalauqtunik tallimalukaanik ikarranik qangatasuukkut. “Aksururnaniqpaangulauqtuq qangatasuukkuuriaqalaurniq. Tukisivaallirutigilauqtavut qanuq ajurnaqtigivammangaat utiqtarunnarniq Inuit nunagasanginnut, ammalu qanuiliuriaqarniq iliqqusituqarijaujunik tukisiniarumanirmut,” uqalauqtuq Inutiq. “Inuit katinnamik, tauqsiiqattautivallianinginni atuqtuujaalauqtut piusituqarminik, aksurunaqtuujaangittunik ingminut Inuuninginnut piusituqarminik aturnirminut.” Marruuvingmi, Angunasuktiit angunasuktausimajunik taikani nirijariulauqtut ilanginnik asinginnik natsivangnik ammalu tingmiarnik, uugaqsiuqtitaullutiglu ammalu paurngaqtaqtitaullutik. Tamarmik nirivigjualauqtut ilagillugit nunalingmiutait angunasuuktiilu, ilangillu innatuqait niqiksaniktaulauqsutik.

Angunasuuktiit nirijaksataaqtituinnaungittut. Ullumiuliqtuq Inuit qanuqtuurutiksaqsiuqattaqtilugit niqiksaqarunnariaqarnirmut, ajuqsarutauvangnirmut, asinginullu ajurutigijauvaktunut Inuit pijaarijauqattaqsimaninginnu qallunaaruqtitaugasuaqsimaninginnut, Angunasuktiit pitaqarialimmaringnik aqqusiuqtiusimaliqtut tamakkununga pijunik ilagiingnirmut iliqqusituqalirinirmulu nunaqutiminut. Piviksaqaqtittivangmijut ilaujunnaqsititsugit makkuktuqutiit nunalingni taimaak asiagu piviksaqaqtitauvanngitunik. Ikajuutiksait taakkua atuqput sivullivinittinniingaaqtunit − tunngaviunginnaqsutiglu niqittiavaqaqtittinirmut iliqqusituqarijattigut nunattingniglu angunasuktausimajunit, piuniqsani niuvirvingniingaaqtunik niqiksanik. Inutiq uqalauqtuq pimmariuqataungmat tamanna Angunasuktiit ikajuutingit “Inungnit Inuugunnatittisimammat kanngunangittiaqtukkut Inuit Nunanganni.”