Sandi Vincent Iqalungni. © Qaggiavuut
Qilautimut Uumaniq
Kalaahhliit Nunaanni quviasuutiqarniq Inuit qilaujjarusinginnik, mumirusinginnik amma inngirusinginnik
QILAUJJAQTIULLUNGA IQALUNGNI NUNAQAQHLUNGA, ilakka tunngaviqaqhlutik Iglulingmi, sungiutisimalaanguvunga piqqusituqaqtigut qilaujjarniujumi Nunavut inigijangani, ilaqaga juktumi angummi pisiliuqpakhluni, amma nulianga amma ilangit inngiqhlutik angut qilaujjaqtillugu.
Atausiq pisiq amisuni Nunavummiuni sungiutisimajuksaujuni, Angirrausilirlanga, pijjutiqaqpuq marruungni nalunaiqsimajuni ulluriarni takuksaukkanniliqtillugit, nalunaiqsijumi utirniar ningani siqinirmi arraaguup ilanganni ikarrani−24‐ni taarniulauqtumi. Qilaujjaqtiulunga, mikilitiqpunga ukpirijauninni pisirni amma unikkaaqtuani amma pijunnarnilimaanni pinasuarumavunga tusaqtauninginni nunalinni, Nunavummi, Kanatami amma nunarjualimaami. Upilauqpunga pinnguarnirmi uuminga titiraqtausimajumi Uuttuvarmu Mittimatalimmiumu, aullaaqtillunga Kalaahhlit Nunaannut Qilaujjarnirmi Quviasugutaujumi Maajji 2022−mi ikajuqsiqtaullunga Nunavummi Qaggiavuut Katujjiqatigiinginnu.
Ilagijaulauqpunga inukittuni katinnganiujumi Kanatami Inuit iliquusinginni takurannaaqtiujuni aullaaqtuni Katuaqpalaaq Qilaujjarnirmi Quviasugutaujumi Nuuk, Kalaahhliit Nunaanni. Tamatumani arraaguujumi quviasugutiqarniaqpuq nunarjualimaami upigijaungani: titiraqtauninga Inuit qilaujjarusingi taikunga Silarjualimaanut Ilinniarnilirinirmi, Qaujisarnirmut amma Iliqqusimut Katujjiqatigiingujunut (UNESCO) Kiggaqtuiningani Titiraqsimaniujuni Aktugaksaunngittumi Iliqqusimut Ittarnisalirinirmi Inuuqatigiingujunut. Una nunarjualimaami titiraqsimaniujuq ilisaqsivuq amma ajaurivuq uqallangniujumi ajjiunngittuni iliqqusimi atuqtauniuvaktuni amma uqausiqarniujumi inuuqatigiingujunut.
Upigusurjuaqpunga Inungni, piluaqtumi uqausiqarunnaraangama iliqqusittinni taikkununga qujaliniqaqtunut. Ujjirivunga qangakkanniq inutuqanngulaarninni, amma piliriaksariniaqpara tunisiniq ilittisimajakka amisuni Inungni uvanni qaujimaniqsaujuni, amma kajungiqsaqtauvunga isaksinirmi amma tukisiumanirmi pijunnarnilimaannit. Isumasuunguvunga piqqusituqaqtigut tangmaarniujumi, amma qanuq Inuit malikpalaurninginni uumajuni amma arraaguup ilanganni, nunalingmiutait naksatuinnaqattarninginni pijariaqallariktuni piqutinit, amma qilauti isumagijaulauqpuq pijariaqarningani—suli taimaippuq.
Sandi Vincent takunnaraqtauvuq Katuaqpalaaq Qilaujjarnirmi Quviasugutaujumi Nuukmi.
Katinnganivut tikitillugit Nuukmut, quvianniqalauqpuq aniqsaaqtattinni. Taanna katiniq, nuqqaqtitausimalaukanngni qassigalangni arraagunut pijjutiqaqtumi Nuvagjuarnaq-19−mut, pijaujariaqallariktumi piviksaulauqpuq nunalipaujamut katinnirmut amma tunngasuktittik kannirnirmi pularaqtiujuni. Tikippalliajumi pinasuarusiujumi ilauqataunajaqpugut qilaujjaqtiujuni Inuit Nunaamiunni pijariuqsanirmut ammalu quviasugutiqarnirmut tamakkini takuksautijattinni amma ajjiunngittuni atuqtauvaktuni qilaujjarniujuni Kanatami, Alaaskami amma Kalaahhliit Nunaanni. Taimannattauq ajjigiinnginniqarningani qilautini amma qilaujjar‐ nirmi kanangnarmi amma pinangnarmi ukiuqtaqtumi Kanatami, ajjigiinnginniqarivuq tauvani Kalaahhlit Nunaanni. Suurlu Kalaahhliit Nunaanni qilautingit suli sanasimavut amirnit amma masaktitaujariaqaqput atuqtaulaunnginninginni.
Turaaqtittilauqpugut amma ilauqataulluta qilaujjarnirmut ilinniarniujuni saqqititaujuni amma parnalauqpugut quviasugutaujumi kingulliqpaangnut katujjaujumi qunngiaqtauniujumi.
Taikaniluktaaq quviasugutaujumi saqqitittilauqpugut uuminga takurannarniujumi, takuksautittilluta ajjigiinngittuni takurannaktausuuni amma qanuittuuninginni, ilaliujjilluta katajjarnirmi, Uajiirniq uvvaluunniit kiinappangmi mumirniujumi, ammalu atummarikhluta loop pedal-mi (nipiliuruti ilitsikautigutimi tusarnijaaqtaujunu) upaktaulauqtumi tatattiaqtumi igluujumi.
Ilinniarniujuni, uqausiqalauqpugut pimmariuningani qilaujjar‐nirmi, qanuq uvattinnut tukiqarningani, amma takunittinni qilautimik pilirijjutauninganut. Nangminiq, saannganiqsausimavunga katajjarnirmut, qilaujjarnirmi amma qilaujjarnirmut pisiujunit ilittikkan‐nirasuarnirmut uqausittini, Inuit qaujimajatuqanginni, Inuit unikkaaqtuanginni, ammalu sanngiktigiaqsinirmi Inuuninni kinauninni. Tunnganiqaqhluni ikpigusungniujumi imminik amma uqausiqarnirmi kinaunirmi Inuuqatinni uvanni tunisiniqaqpuq ikpigusungniujumi ilagijauninni amma nakinngaarniujumi sannginiujumi piviksarijanni. Ilauqatullunga Nunavut Sivuniksavut Ilinniavingmit Aatuvaami, sanajunnalauqpunga nangminiq qilautinni qaujimajaurjuaqtumi qilaujjaqtiujumi David Serkoak‐mi. Ilauqatullunga Nunavummi Ilitaqsiniup miqsurnirmut ajunnginniujuni piliriangujumi taijaujumi Miqqut Piliriaksaujumi, ilittijunnalauqpunga uuktuutiliurnirmit amma kiggaqtuqtauninginni uumajunut amma miqsuqhlunga nangminiq tuilingmi ajuriqsuqtaulluta Kangiqhlinirmi inutuqarmu Mrs. Maryanne Tattuinee‐mut.
Upigusulauqpunga naksarnirmi Nuummut tamakkini annuraangujuni amma aturnirmi takunnaraqtauniujuni. Akuniujukkut, ilittiniq atuqtauvalauqtuni, taiguusinginni, nalunaiqsininginni amma unikkaaqtuni pisiujunut, mumirniujunut, annuraanginnut amma sanarrutini uvanni takutittisimavuq ilutujumi isumaniujumi, ikpigusuttiarniujumi avatimut, amma isumatuniujuni Inungnu sivulittinni.
Quviasugutaujumi, katinnganivut inngilaurivut pisirmi Sallirmiinngaaqsimajumi ililauqtattinni Susan Avingaq-mi Amitturmiumu, uvvaluunniit Iglulik. Una pisiq sanajaulauqpuq angunasuktiujumi inutuulluni pisuqatiqaqhluni qimmiminik ikajuqtumi nanisininngani aglunit. Angunasukti aksuruqpuq nanisiningani naammaktuni uqausiujuni pisinganut inutuqangit pilaurmata tamakkini uqausirnit, kisiani inngiusiqaqpuq pilauqtamini, ugjungmi amma tuktumi. Tusunnamiik Avingaq ilittilaurningani piujummarialungni pisirmi amma alianait uqausirilaurmagu. Isumaliugunnaqsimavunga pimmariuningani qaujimanirmit taikkuninga nutaunngittuni pisirni, amma tukisiumanirmit nalunaiqtausimaningani taiguusinginni atuqtaujuni pisirnit atuqtauvannittuni uqallangniujukkut uqausit unikkaarijuni uumajunit uvvaluunniit sanarrutini.
Sandi Vincent takunnaraqtauvuq Katuaqpalaaq Qilaujjarnirmi Quviasugutaujumi Nuukmi
Inutuqaq Inukitsoq Sadorana Qaanaarmiutaq, uangnami Kalaahhliit Nunaanni, unikkaalauqpuq katinnganittinnut ilagiingujumi pisirmi ataatanganinngaaqtumi amma ataatattiangani. Qilaujjaqtillugu, nulianga Genoveva inngilauqpuq amma uijjaaqtittilluni mikittumi tuugaarmi sanasimajumi aarnnguarmi. Isuani pisirmi piliriniqaqpuq qujalini qarnirni amma ilisaqsiniujumi pisiliulauqtuni. Nuka Alice Lund Sisimiutaq inngilauqpuq pisirni sanalauqtanginni, amma ingirranirijangani utiqtirinirmut amma uummaqtittikkanirnirmi qilaujjarnirmi. Uqausiqarunnarniq pisiup unikkaaqtuanginni asingillu qilaujjaqtini matuiqsilauqpuq uqallangnirmi ilagiingujut pisinginni, nangminiq pisirni, amma katujjaullutik pisirni. Tautunnguasuunguvunga miqsurnirmut uuktuutinit isumaqaliruma ajjigiinngittuni qilaujjaqtumut pisirni, ilagilugi inngiqtingit. Ilanginni uuktuutiujuni inuit tunisijumatuinnaqtuni, ikajurnirmut saqqitittinirmi uuktuutini pilirijjusiujuni uumainnarunnarniarmata sivuniksamut; ammalu ilanginni uuktuutiujuni amma qanuilinganinginni miqsuktiujut qaujimajauninginnut, amma tunisiniujumi kigliqaqtitauvut ilagijaujunut amma nangminiq katinnganiqaqtunutuaq.
Unikkaaqtuavut, uqausivut, atulaurnikuvut amma ikpigusuttiarnivut uumajunit amma avatimit katinnganiqaqpuq sanaugalirinirmut. Sanaugaliriniit, piluaqtumi takunnaraqtauniujuni, pilirijjutittiavauvuq uqausirmi uummariaqtittikkannirnirmi amma iliqusimut katiqatiqakkannirniujumi.
Tamatta sangusuunguvugut sanaugalirinirmut—sanajiulluta uvvaluunniit atuqtiulluta—pisiqtigut amma nijjaatittinikkut; unikkaaqtuarnikkut, ilaqaqtumi tarrijaliani, talaviisakkut amma qunngiaqtauniujukkut; sanaugani aggamut sanasimajuni suurlu titiraujagarni, sapangatigut amma miqsuqtausimajuni kisutuinnani, amma sanannguagani. Piliriniuvuq katiqatiqarnirmi anginiqsaujumut nunalingmut, uvattinni uqausiqarnirmut amma ikpigijattinnut, takuksautittinirmi avatittinni, amma uqausiqarnirmi ilinniarniujuni. Taikani pinasuarusiujumi Nuukmi, Kautaq Iliqqusilirivviq qitianiilauqpuq sanaugalirinirmi, amma iniulluni nunalingmiutanut sanaviulluni amma qujagijaqarnirmi sanaugalirinirmi. Quviasugutiqarunnaqpugut atuqtaunginnaqtumi qilaujjarnimit pijjutigilugit sivulivut, pisinginnilu ilittisimagatta—sivummut ingirraniaqtugut saqqitittinikkut nutaani pisirnit amma takunnaraqtaugusirnit.
