Qavavau Manumi, Angujaalik Tuullimik, 2015, titiqtugaq, amiagaq © Courtesy Dorset Fine Arts
KIINAUJAMMARIK
Pijunnautiqariaqarniq ningiqtarunnarluni sanaugangit niuviangukkanniqattarutit
Nuvipiri 20, 2018ngutillugu, atuqtaugiuqtuqalauqtuq Waddington’s Auction House akitturautivinganni Turaantu, Aantiurijuumi. Amisuliuq‐tausimaluanngittumi titiqtuganganik Qinnuajuaq Aasivaup titiqtuganga “Uppijjuaq” akitturautijuni niuviangulauqsimajuq $216,000nut. Tamanna qaangiutilauqtuq sivuniagut akitunirisimajanganik tamatuma qaujimajaum‐marittuup uppijuangata. Aajiiqatigiigutaukkanniliqtunillu Kanatami sanan‐nguaqtinut piusiuvattumi—niuviqtaukkannirninganut pijunnautiqarniq.
Isumagijaugianngaqsimajuq uiviirjuat nunanganni arraaguit qipitat ungataaniittuni atuliqtitausimallunillu 93nit nunalirjuanit nunarjuami, niuviq‐taukkannirninganut pijunnautiit pijunnaqtitsivattut 5%gijanganik kiinaujaliu‐rutaujuni niuviqtaukkanniqtunut sanannguagani, suurlu akitturautivinni. Sanannguaqtausimajut akitturiaqpammata qaujimajaummariliramik, tuqu ‐ lauqtilluguluunniit sanannguaqti, taimaimmat niuviangugajuttut sanan‐nguaqtausimajut akikinniqsammariullutit sanajaugianngaramik: “Uppirjuaq” niuviangugianngalauqsimajuq $24nut 1960mi. Sanannguaqtausimajut akittu ‐ palliagunnaqtut niuviqtaukkanniqattaliramit sanannguaqtiujurlu qaujimajau‐vallialirami. Aasivaup sanannguaqsimajanga niuviangulauqtillugu akitujummarimmi 2018ngutillugu, kiinaujaliangujut tuniujalaunngittut kinguvaanginnut, ukiuqtaqtumi sanannguaqtiit ujjirusulilauqtut, isumagijaqaliqtutit summat sanannguaqtiit, kinguvaangillu. Nunalingillu, qipilugviunginnaqattalauqtut kiinaujalianguju‐nik pititaugunnaratit sanannguaqsimajangit niuviangukkanniqattatillugit.
2015mi, Inulirijituqakkut Kanatami tukitaalauqsimajut, attuiniqarninga Inuit sanannguaqsimajangit kiinaujalianguvattuni ikajurniqaqsimagianga angijummarimmik $87.2 milijannik Kanatami Kiinaujalianguvattuni Arraaguup Iluani, sanannguaqtausimajut mitsaaniittutit $64 milijat, ugvaluunniit pingasunut avilluarlugu, akigivattanginni. Tagvuunatsainnaq tukisisarniujumi mitsausaq‐taulauqtut Inuit sanannguaqtiit kiinauliuqpagiangit $12.17nik ikarratamaaq‐siutigillugit pilirinirmini. Amisuillu Inuit sanannguaqtiit kiinaujaliukkanniru‐tiqaqpakkaluaqtillugit qaakkanniagut kiinaujaliarivattangitta, ilangittauq sanannguagaminut annaumajjutiqaqpammijut nirikkaigutigillunijjuk sanan‐nguaqpannirmigut pijunnarutigivattugillu pigiaqallarittaminni inuujjutitsani.
Qaujimajammarittut sanannguaqtiit suurlu Qavlutsiaq nilliajjutiqammarit‐simajuq atuliqtitauqullugit niuviqtaukkannirninganut pijunnautiit, kisianittauq inutuunngittut. Kanatami sanannguaqtinik kiggaqtuijiit CARFACkut piliria ‐ qaqsimajut, arraagurajammarinnik, sivuliqattaqsimajut atuliqtitauqujillutit 5%nik ningiqtarunnarlutit Kanatalimaarmi saqqititsimallutillu piqujivun‐gaarutitsaliarisimajamini atuliqtitauqujamini 2015mi. Arraagurni anigura taa ‐ qsimaliqtuni, tamanna atsuruariluaqsimajanga CARFACkut angijuqqaangatta tungiliata Tiriisi Tungiliup, sanannguaqtiujuq Gavamakkungita Nunavut uqau‐jjigiaqtigilluniullu ajuinnaaqainnaqsimajuq pijunnautiqaqujilluni inunnik sanannguaqtinik iqqanaijaarmigut qaujimajaummarittuni. Akiraqtuq taungin ‐ naqattalauqtut sanannguagarnik niuviatsaqaqtinut katujjiqatigiinut kanatami naammagusunnginnamik niuvingukkanniqtunik pijunnautiqaqujinatit, uqausiqaqsimallutit pijariatugajarninganik akitturiarajarninganillu sanakku‐taanginnut sanannguaqtiit akitturiarutaulaqigunnaqtutillu niuvinnginiqsau ‐ qattajjannguuqsillutit.
Piitaluusi Saila, Inuk Sivuliqti; titiqtugaliuqti Luuttaaq Qiatsuk, 1972, titiqtugaq © Courtesy Dorset Fine Arts
Aajiiqatigiigutaukainnapattuq gavamatuqakkunni, piluaqtumi Katimajira ‐ laanut Maligaliurvirjuarmi arraagunginni 2013mi 2019millu. Maligatsaq C‐516 sivullirmi atuliqujausimajuq 2013ngutillugu aaqqigiarutauluni Kanatami amisuliuqtaugiaqannginninginnut maligarjuaq ningiqtarunnaqullugit pijun‐nautitigut atuliqtitauqujillutit kanatami. Kajusititaulaunngittuq. Aujangani 2019, Kisianittauq, Maligaliurvirjuaq ittuutikkuvimmilu unikkaaliangusimajut tuki‐taarutiqaqsimagiangit niuviangukkanniqtunut pijunnautiit “tukisisaq‐taukkanniriaqarianga isumaqsaqsiurutaukkannirluni,” atuliqtitaunitsanga sivumuagiaqtuujaaliqtuni. Katimajiralaangit Sanajulirinirmi Pilirijjuti liri ‐ nirmillu (INDU) piqujivungaalauqtut imaiqujillutit: “Gavamakkungit Kanataup uqaqatiqariaqariangit avittuqsimajuni gavamaujuni, nunaqaqqaaqsimajunik timiujunik, asinginnillu tigumiaqtiuqataujunik qimirrugiaqujillutit akigigajaq‐tanginnik ikajuutigigajaqtanginnillu atuliqtitaugutit sanannguaqtiit pijunnau‐tiqarlutit ningiqtarunnautitigut, unikkaaliurutigilugulu Maligaliurvirjuarmi Katimajiralaanginnut Sanajulirinirmi Pilirijjutilirinirmillu arraagungit pingasut iluani.”
Katimajiralaat Kanatami Piqqusituqalirijikkunni Piqujivungaarial lalaur mijut tamatuminga pinailutaujumik, piqujivugaaqtutit imaiqujillutit “Gavamakkungit Kanataup aaqqitsigiaqaringangit sanannguaqtinut ningiqtarutinik pijunnautini.” Maannali arraaguit pingasut agvangalu aniguqsimaliqtillugit, qimirrugiaq‐tauluaqsimanngittuq. Attuqtaullarippattillugit sanannguaqtiit naukkulimaat‐siaq inuit sanannguaqsimajangit, pijjutaulluni Nuvagjuarnaq‐19 qanimmasiq, nalimugiinnginningit nalunaiqtausimajut sanannguaqtiit kiinaujaliarivattangit—takullugu niuviangukkanniqattarninginni—saqqititsigiallatsimajuq tama‐tuminga.
Titirautiutillugu 2021si, CARFACkut qimirrugiaqsimaliqtut asiagut atuqtau‐gunnaqullugu niuviangukkanniqattaqtuni pijunnautiqarniq aaqqittauqullu Amisuliuqtaugiaqannginninginnut Maligarjuamut, immikkuunngingaarluni maligauluni. Tamanna sivumuagutiugunnatuinnarialik atuliqtitauluni aaqqit‐simatsiaqtumik sanannguaqtiit pijunnautiqarlutit ningiqtarunnautinik Kanatami. Aaqqigiaqtauningagut sanannguaqtiit nautuinnaugaluarutit pijun‐ nautiqarlutit Kanatami, attuiniqarunnarninga nunaqaqqaaqsimajunik piluaq‐tumillu inunnik kinguvaanginnillu attuiniqallarigunnaqtuq angijummarimmik, sanannguaqtausimajut niuviangunnituarutit $35nut ataanillunniit 1960nginni sanannguaqtausimajut niuviangukkanniqaqtaqsimaliqtut akituniqsammariu ‐ liqtillugit.
Isumagilugu qanutigi Inuit sanannguaqtiit ikajurnirivattanga Kanataup kiinaujaliurnirivattanganut arraagutamaat saqqijaaqtitsiqattaqsimallunillu kanatami sanannguaqtinik arraagurasarnik, maannali naammaliqquq sanan‐nguaqtiit naammatsiaqtumik akiliqtauqattarlutit angillivalliajullautillugu, kiinaujarasammarinnik niurrutiuqattatillugit naammatsiaqullugu immikkuun‐galirlunillu Inuit sanannguaqtiit piusirivattanga.
