© Laisa Watsko
“Maaniilauqsimavutit, iqqaumaviit?”
I SUMAGILUGIT QAQQAIT TAMANNA UNIKKAALIRUVIUK.” Uqautijauvunga nipimut uqaalautikkut iqqaumagiaqujilluni sivulliqpaarmi pulaariarnirilauqsimajarnik Ausuitturmut. Takuvunga qaqqapaujautinik avalulimaarni, apusimainnaqtut Ukiuqtaqtuup Imavingata sinaani. Qaqqaup tunngaviani sanannguaqsimajuqaqtuq arnannguarmik qiturngamini tigumiaqtumik.
Takunnaqtuuk, miksaa nut imaviup, tigumiaqtuq ikpinnianirmik taiksumani asipaqtauqat taqtillugit nunaminni. Nunalinga Ausuittuup tunngaviqaqtuq aviktuqtausimaniqaqtuvinirnik Inuit ilagiinik pigiaqpalliatillugit 1950nginnit. Tamanna unikkaaq tamaani pigiaqtuugaluaq, kisianili alaggaigiaktiksijuq arraagurasaalunnik Inuit makitagiarunnarninginnik nunaqqatigiinnikkut, uqausituqarminni utiqtiksigiarnikkut, ammalu nunamik. Ukiut 40-paluit aniguqsimalirmata, naipikpavut Iga ilangillu inuusiqaqtut “nunamik Ausuitturmik.”
Iga inuuliqtuviniq Quksitumi nunanganni Kangiqtugaapiup. Ataatanga Pukiqtaliulauqsimajuq Ausuitturmi, makkuktummariulunilu, aullaqtitaulauqsimajuq ilaminiigiaqtuqtuni. Pigialirataaqtillugit 1960-ngit, Iga iqqaumajuq aanninaqtumik atulauqsimajarminik nutaraulluni puvallulauqsimammat.
Inuullunga Qallunaat Nunanganni piruqsasimallunga nunatuqangannik Anishnaabe Nunaqaqqaaqsimajut, nigianilluunniit Quebec, iligumallarinnira quviasuutiqarnirallu iliqqusituqarnik kinaunirnillu tikiutitiksimavuq uvannik namutuinnalimaatsiaq nunarjuarmi pilluni Aotearoamik Nunavummut. 2019-ngutillugu, tigulauqsimavara piviksaqaqtitaugama aullaqaktarlunga ilisaigiaqturnikkut sukuujainirmik, sanarrutilirinirmik, sanajulirinirmik, sanannguarnirmik ammalu naasausirinirmik (STEAM) ilisainikkut Qikiqtani nunanginnik. Sivulliqpaarmi Ausuittumuurianngarama, katigunnalauqsimajara Iga, ilisaijiujuq Umimmak ilinniarvingani. Iga unikkaaqaqsimajuq inuusirisimajarminik, takutiksilluni quviagijallarimminik, niriugijarnik minillu Inuktitut ilisaijiunikkut. Iqqaumallugit uqaalautinirilausimajavuk Igalu, niriuppunga takutiksigiarunnarniariaq maannualiqtumi Inuit Nunanganni iluliqauqtunik atuqsimajunik (maanna qaujimaujuq) Canadami.
© Laisa Watsko
Iga inuuliqtuviniq Quksitumi nunanganni Kangiqtugaapiup. Ataatanga Pukiqtaliulauqsimajuq Ausuitturmi, makkuktummariulunilu, aullaqtitaulauqsimajuq ilaminiigiaqtuqtuni. Pigialirataaqtillugit 1960-ngit, Iga iqqaumajuq aanninaqtumik atulauqsimajarminik nutaraulluni puvallulauqsimammat. Iqqaumagijaqaluanngiktuq taiksumaniulauqsimajurmi; iqqaumagiluaqtangalli inutuulauqsimanirmini umiarjuarmi kappiasuktunillu utilauqsimanngijanguumut ilaminut. Tamakkua iqqaliqqiqaktaqsimajangit nutaraunirilauqsimajanga, piluaqtumi iqqanaijaaqtaarami nunalingakta aanniavinganik pigiarataaqtillugit 1990-ngit. Iqqanaijaqtiulluni anaanausinnaat 1980-qitipalunginnik 1990-pigiarataarninginnillu, Iga sannginiqtaa qaktalauqsimajuq ilamigut iqqanaijarunnalaqilluni aanniavimmik.
Qiturngangit tisamat ilinniaqsimajut Ausuitturmi. Iqqanaijaa qaksimajuq atainnaqtuni Inuktitut ilisaivaktuni pigianngarninginnik 1990-ngit. Kisianili, uumajurasuarnikkut ilagiit kiinaujaliurutiqaq paktutit. Makuatagva quviagilaangit iqqaumagigiaq, unnutamaat asivaqaktarniq sikumi qaumainnatillugu aujakkut. Iga, uinga, qiturngangillu usiliqtuivaktutit aturialillarimminik; tii, palaugaaq, sanarrutiillu nattirasuarutiit qisiliriutiillu. Nattirasunniq annaumagu tigillunigjuk; nattiq suli maannamut ilanginnut niqiksarijauvaktuq, niqiksanikpammiksutik niuvirvinni.
Asivarunnarningiktigut ilisaijiuningagullu, Iga ilangillu qikariaqaktarunnaqsimajut uannanganut Kanataup. Taiksumanili, qangaktautiit Qausuitturmi Edmontonmut akikinniqsauvajummata tikigajunniq saullutillu qangatasuut ujaranniarviqaqtillugu qanigijaani Qausuittuup. Kisianili, ujaranniarvik matulauqsimutigalugu pigialisaaqtillugit 2000-nginni, turainnaqaktarningit qangatasuut Qausuitturmut aturunniiqtitaulauqsimajut. Iqqanaijaqtingit ujaranniarvinni pitaqarunniirmata Qausuittuliaqpalauqtuugaluat qangatasuulirijiit supuulluni aturunniiqtutit sukkainniqsammarinnik marruliinnik atungaaqaktasilauqtut. Tamanna aktuiniqallariksimajuq qikariaqaktarnirmituangunngiktuq, kisianiktauq aanniaviliarnikkut aullaqaktarnirmik, aakkaugaluaqtillugu tuavirnaqtulirinirmut aullaugjauniq, taqanaqtullurimmik ullurasarnik aigasuaqpaliqsutik tikiutigasuaqtaminnut.
Ilagiiktut Ausuitturmi, suurlu Igaup ilangiktut, makitiksituinnarsimanngiktut nunaminni, kisianiktauq annaumagunnaqsimajut asigjirniqallariktukkut gavamalirinikkut, inulirinikkut, kiinaujalirinikkut ulluq Nunavummi. Nutaanguninganut saqqitauqataaninga Nunavut isuliliqtillugu arraagurasait aviktuqsimaningit, Inuit ikpinniagijaqalauqtut piruqpallialitainnaqturmik saqqilisaaqturmik allavimmik. Saqqitauningit nutaat, aviktuqsimaniqarningit gavamakkut pilirivirjuangitta tukiqaqsimajuq ilangit nunaliit aktuqtausimaniqarniqsaummata. Pigialisaarninganik arraagurasait aviktuqsimaningit, Iga ujjirusuksimajuq iqqanaijaanga Inuktitut ilisaijiuninga ilinniaraksallarinnik atuqtauluarunniirianga. Kisianili, qaujimajuq utirviqaruni piqqusituqarminut, nunamut, uqausituqarminut, ilangit ammalu nunalinga sanngiliqpalliatuinnarniariangit.
