Nalunaiqtausimanngittuq kikkuummangaatik Inughuit aippariik Bache Peninsula Pukiqtalikkut titirarvingani Ausuittup Qikiqtangani. Maurice Haycock, Library and Archives Canada
Ilitarijausimanngittut
Nuliarijaujut ammalu Surusiit Inuit Paliisirijauvalauqsimajunit
INUIT PUKIQTALIKKUNNUT IKAJUQTIIT piulijiuvalauqtut ilitarijausimagatit, kisianili ilitarilirlavut aipparivalauqtangit paliisikkut ikajuqtingit ikajuqpalaurmata uingita iqqanaijaanginnik, ilitarijausimanngitummariullutit sivuniagut 1983mi, Mary Hunt sivulliqpaangulluni Inuk arnaulluni iqqanaijaqtitaarijaugami paliisikkunnut Nunavuuliqtumi, Inuit arnait, ammalu ilaannikkummarik surusiit, ikajuqpalauqsimajut ajjigiinngittunit piliriaksanik kisianili tikkuaqtaulauqsimagatit paliisinut ikajuqtiu gianginnik. Uvva ukua uuttuutiuvut qanuq ilagiit Inuit paliisikkunnut iqqanaijaqtut ikajuqpalauqsimangmangaata Pukiqtalikkunnut Inuit nunanganni arraagut pigialisaaqtillugit.
Inuit arnait qaujimajautsiarmata ajunnginninginnut miqsusuungullutit annuraanik naammattunut ukiuqtaqtup silanganut avatinganullu. Paliisikkunnut ikajuqtip nulianga apirijaukkajulauqtuq, tusaumatitaujaaranilu, annuraanik miqsuqujaulluni suurluk quliktaliurluni, kamiingnik, ammalu pualuungnik uvvaluunniit sinittuqsiutinit puurnit pukiqtalikkunnut aullarnialiraangat. 1920nginni ammalu 1930nginni Pukiqtalikkut iqqanaijaqtiqaqattalauqsimajut Inughuinit (Inuit Kalaa&iit Nunaanni Pingannanganiqpasirmiunit) angutinit paliisikkunnut ikajuqtigijaullutit Bache Peninsulanganut paliisikkunni Ausuittuup Qikiqtangani Quttiktumi. Ilangingnut aipparijauvalauqsimajut ammalu titiqqat takuksautittijut arnait akiliqtauvalauqsimangmata miqsuqattarninginnut.
12nit ukiulik tusaaji Peter Natit piqatiqaq&uni Pukiqtalik Albert Joseph Chartrand. Royal Canadian Mounted Police Collection, Library And Archives Canada
Pukiqtalikkut ikajuqtinga ungasittumut aullarniaraingmat uattigiaqtuq&uni, ilaannikkut ilamingnik naksaqattalauqsmajut. Taimailauqsimavuq aullaujjiji Joe Panipakuttuk iqqanaijaqtitaarijaukainnaqsimalluni ammalu uattiaruuliqtillugu Pukiqtalikkunnut ikajuqtigijaulilauqsimalluni. Aaggiisi 1944ngutillugu, tikilauqsimajuq Pukiqtalikkut tingirrautilinganut umiakkut St. Roch nuliangalu Letia, anaananga Panikpak, irniksangalu Arreak, paningalu Annie Palluq, irninga Elijah Kudlu, paninga Soopi Viguq, ujurunga Mary Panigusiq, ammalu 17ngujut qimmingit. Umiaqtulauqsimajut Mittimatalingmi Qikiqtaalungmi tauvunga qillaqarvingmut Inuvialuit nunangani, aullaq&utit kanannami pingannamut umiakkut Tallurutiup Imangagut. Aullaqsimallutit, Arreak ammalu ataatanga uumajuqtuminiuvuuk, nirijaulluni Pukiqtalikkunnut, ammalu nattiqsiuqattaq&utit qimminginnut qimiqqutiksanit. Letia annuraaliuqpak&uni angutinut ammalu panikpak ikajuqpalauqtuq aqutiuvak&uni St. Rochmik. Panikpakuttup ilagiillu qillaqarvimmiilauqsimajut arraagumi atausirmi akuniutigijuq ikikkannilirillutit St. Roch umiarmut kanannamut iqaluktuutsiarmut ukiillutit. Qimuksikkut aullalirillutit Fort Ross-mut (maanna inuqarunniiqtuq niuvirviviniq tauva niittuq Qausuittuq ammalu Talurjuap akurngangani) aijaulauqsimajut niuvirvikkut umiarjuanganut Nascopie-mut utittasinnaliq&utit Mittimatalingmut Sitiivva 1946ngutillugu, marruuk arraaguuk aniguqtuminiutillutik aullalauqsimammatanit.
Miqquliik tasuksautitat Paliisikkut Uqangnami Takujagaqarvingani Pukiqtalikkut Piqqusilirivvingani Rijaina, Saskaatsuvanmi. Courtesy Of The Vancouver Maritime Museum, Larsen Fonds Collection
Nuliarijaujut Pukiqtalikkut ikajuqtingita ikajuqpalauqsimangmijut Pukiqtalikkunnit tusaajiuqattaq&utit. 1926 ngutillugu, unikkaat takuksautittijut Maria Theresa Kuma’naaq Parker Kivallirmiuq Pukiqtalikkunnut tusaajigijaulauqsimajuq ammalu aullaqataulluni. Pukiqtalip ikajuqtinga Parker nuliarilauqsimajanga (Paaka uvvaluunniit Paakajuaq) ammalu Ajuqiqtuijikkut tuksiarvinginnut piruqsatillugu qallunaujariuqsatitaulauqsimajuq.
Ilaannikkut, surusit allaat paliisikkunnut tusaajigijaulauqsimajut, ajjinnguarmi takujunnaqtutit 12nik ukiulik Peter Natit Qitirmiuq. Surusiit ikajuqpalauqtut ataatangingnik kamallutit qimminik uvvaluunniit aullaqatigijauvak&utit uattijaqtuliraingmata qaujisariaq&utit.
Arraaguurataarnisaulauqtunilli, nuliarijaujut kiujiuqattalilauqsimajut — tusaqtittivak&utit uqaalautinit angirranginnut. Ammalu ilaannikkut Inuit arnait uattijiuqujauvalauqsimajut tigujaumajunit.
Takujunnaqtutit, anguti iqqanaijaaqtaaraingmat Pukiqtalikkunnut ikajuqtigijaulluni, tukiqaqpalaurmijuq ilagiilimaattiat ikajurniarmata, akiliqsuqtaugaluarutilluunniit akiliqsuq taunngikkaluaq&utilluunniit. Iqqaumajariaqaqtugut, uattiaru, arnait ammalu surusiit pimmarialukkut ikajurjuaqsimajut puliisilirinirmik Inuit Nunanganni.
