Nuvagjuarnautillugut, Angajuqqaaq Natan Obed sanakkanilauqpangit ukua 1955-minngaaqtut katiqsusimajut Haakimut ajjinguat. Pisimajuq Natan Obed
Natan Obed Haakimut Ajjinnguangitta Mitsaani
2 020‐MI, Nuvagjuarnaq‐19 amisunut qanimmannaujumi matu sitillugu kisulimaanit, Natan Obed, angajuqqaaq Inuit Tapiriit Kanatami, amisutitut inungni, qinilauqpuq ulavisau tiksami. Nirualauqtangani taqqinik 18−ni pijariiqsinirmut amma qaujiningani arraagunut−70‐nut nalunarniujumi katin‐ nganiqaqtumi pinnarilaangani katinnganiujumi Haakimut ajjinnguanginni pattanit 1955−mi.
Obed katiqsuisimavuq Haakimut ajjinnguanginni pattanit taiman ngani akkangata niuviutingmagu sivulliqpaangujumi katinnganiujuni surusiutillugu Nain, Nunatsiavummi. Imminik asiugvalauqpuq annu raaq simajuni pinnguaqtiujuni kiinanginni, aqqiksuilluni amma aaqqiksuikkanniqhluni maliktumi katitiri niu ‐ ni ngani amma qanui liuq sima ni nginnut. Nangminiqaq tuksau liq puq 100,000−palungni ajjinnguanginni pattanit ullumi ammalu suli alianaigivakpangit saqqitikkaangamigit.
Saanngaqattautivut akkangalu Andy, Natan Obed 3−ni ukiuqaqtillugu. Andy-ulauqpuq tunisilauqtu Obed sivulliqpaujumi ᕼaakimut ajjinnguangani pattangnit. Pisimajuq Natan Obed
Piliriarivaktanga alianaigijanga pirulauqpuq alianaigija qar juar ‐ nirmi Haakimit, suuqaimma. Obed siarrijautini atuqattalilauqpuq marruungni ukiuqaqhluni amma qitiqpasiani surusiuningani North West River, Laapatuami, tukiliangulauqpuq kiaktisimanirmi amma quarnirmi: Anausilluni quangujumi pakmi avatinganut silami siarri ‐ jaarvingmi ikarragasanut amma tautunnguaqhluni pinnguaqa ‐ tiqaqhluni akira nginni kanatami Haakimi pinnguaqtiujuni tautun ‐ nguaqtanginni. Anausik kar juangulilauqpuq, ungavariaqhluni annikitautiniujumi pinnguaqtunut, amma pinnguaqatau lilauq puq Junior A Amialikamit (USA) makkuk tuutillugu.
His commitment to a better future for Inuit, his trust in teamwork and consensus, the grit to keep fighting an endless battle for national respect, equity and self-determination for Inuit, and the belief that goals and hard work matter —they all have roots in hockey.
Obed iqqaumavuq qangauningani 1996−mi ukiuqaqtillugu 20−ni amma pinnguarnirmi Helena Ice Pirates−kunnut Maantaanami. Pinnguarniq 7−ngulauqpuq sivulliqpaujunut ajunngilaangujuni pinnguaqtiujunut amma ajurniqsait Pirates pigiakkan nirjua ‐ lauqput saalaulauqtillugit sivulliqpaujuni pingasuni pinnguar ‐ niujuni kingul liqpaaqsiutini katinnganiujuni. Obed, sapujjijiulluni, anausilauqpuq attiktumi aggautingani isiqtittigiarniujuni iningani, isiqtittittailimaji nuqqaqtittilauqpuq utirjariarniujumi amma Obed pinnguaqatingit isiqtittilauqput saalaqarnirmi qaangiuti ‐ niu jumi pinnguarniujumi.
© ITK
“Alianaittialaangulauqpuq ilauqatauninni Haakimi,” uqaqpuq Obed. “Nunalilimaaq uvattinni ikajuqsuilauqput amma pinnguaq ‐ pakhluta tatattiaqtuni annikitarviujuni. Ikpigusungniqalauqpuq quvian niujumi taissumunga aturniulauqtumi.”
Obed has been collecting hockey cards since his uncle Andy bought him his first sets when he was a child in Nain, Nunatsiavut.
Inuulluni tamakkigalangmi innauliqhluni inuusirijangani piliril ‐ luni ungavariaqtittinirmi Inuit pijunnarnirijanginni amma sivulliu ‐ ti tau quj auniujuni, tukiqatuinnaqpuq Obed alianaigilaarijangani aturni ku nganni ilaqaqpuq ikajuqsuiniujumi. Obed nappal lua ngani aniguisimavuq pingajunganni angajuqqaangunirmi Inuit Tapiriit Kanatami. Alianaigijaqattiaqhluni ikajuqsuijiuvuq Inuit pijunnar ‐ ni ri janginnut, nipikiujaqhluni Inulimaanut atuagalirijiuvuq amma Inulimaanut uqallattiak kam ma rialuuvuq. Kisiani tamanna alianai‐ gijarjuaqtangani ajjiginngilauk siarrijautiniinnirmi.
ITK Angajuqqaaq Natan Obed katititsilauqtuq ukuninga 1955-miinngaaqtunit asiumasimajut haakimut ajjinguanit. © Patricia D’Souza
“Ii, anitausimavunga pinnguarniujuni,” uqaqpuq. “Piliriniqaq ‐ sima vunga kisutuinnanik maannaujumi pilirigajanngittiaqtanni.” Ninngakpalaun ngilaq unataqtillugu sikumi, amma pijaarilluni aanniqsinasulauq si manngilaq kinatuinnamik. “Kisiani katinnga ‐ niujumi ikajuqsui ni qaqpuq Haakimi. Saputivatit pinngua qa ti gi jatit. Pinngua lauqpunga Junior Haakimi taissumaniujumi unatar ni ‐ qaqattavigjuaqtillugu.”
Obed uqaraangami “Haakimut akiliksaqarjuarningani,” uqalla ‐ tuin nanngilaq qanuq pinnguarniujuq pijunnaqtittilaurningani kanngut taujumi immititut piqannarijaliurnirmut amma katin nga ‐ niqaq tit tiniujumi. Angiqsimaninga piuniqsaujumut sivunik sau jumi Inungnut, ukpirusungningani katinnganiujumi piliriniujumut amma angiqa tigiingniujumi, sannginiujumi unatainnarnirmi isuqanngittumi unatarjuarniujumi kanatami ikpigijaut tiar niu ju mut, nalimuti tau niu jumi amma nangminiqsurunnarnirmut Inungnut, amma ukpirusu ng niu jumi turaagaksaujut amma aksuruqhluni pilirinirmi aturniqarninginni—tunngaviqaqtuinnauvut Haakimi. Amma taimaak isumananngilaq utilaukaqattarajarningani Haakimut ajjinnguanginni pattanut ammalu iqqaumaniujumi naksarninginni. Amisunut qanimmannaujumi, qaritaujakkut uqaqatiqaqattalauqpuq inuuqatiminik ajjinnguanginni pattanit katiqsuiqatiminik amma ilaannikkut uqallaqattalauqput katin ‐ nganiujuni 1955 ajjinnguanginni pattanit sanajaujumi Parkhurst sanasimajuni takuksautittijuni Manturiaal Kanaitianni (Montreal Canadiens), Obed alianaigi laa nginni pinnguaq tiujuni, ammalu Turaantu Maipul Liivnit (Tornoto Maple Leafs). Maani nalunarniujuq isiqpuq.
Haakimut ajjinnguanginni pattani pigiasuunguvuq piliriv viu ‐ jumi nakatiqsimanngihhlutik paippaangujuni—katiqsuijiujunut piqutinit nanijunnaruvigit—kisiani kinatuinnamik qauji ma ni ‐ ngani, paippaanik 1955−mi katinnganiujuni amiak ku juqtaqa ‐ launngilaq. Taassuminga pijjutiqaqtumi, qaujima ju qan ngilaq qanuq ukua paippaangujuni qanuq tauttuqa rajar ningani, ajjinnguanginni pattanit katiqsui jiun ngikkuvit, isumanajaqputit, unniit? Kisiani angiqsimaniqarlutit katiqsuijiulutit amma ajunngin‐ niqarlutit qaujisaqtiuguvit piviksa qarlutit, taimainnaunajaq tuk ‐ sauvutit Obed pilirilaurningani—ilauqataulirlutit nalunar niu jumut.
Alianait, amisuni “kijjattiaqsimannginniujutaqaqpuq” katin ‐ nga niujuni: ajjinnguanginni pattait pirinikuqaqtuni uvva luunniit killaasimaniujuni sanilinganni ajjinnguanginni pattaujuni kijjat tian ‐ nginniujunut. Ikajurniqalaurivuq Parkhurst titirailaur ninginni ajjingani katinnga niujuni Quaker Oats−kunnut ullaa rum mitarnut puungu ‐ junut saala qausiaksaujunut. Tuningit ajjiginngik kaluaqtillugit, sivunia paippaa ngujumi ajjittiarinajalauqpanga amma amisua ‐ lungni kijjattiaqsiman nginniujuni Quaker katinnga niujunittauq.
Obed katalauqpuq ukaliup angmajunganut, qaujisaqhluni kijjattiaq simannginniujuni ajjinnguanginni pattanit pigijanginni amma taikkua takuksautitaujuni piqannarijanginni amma katiqsuijiujunut. Naliat pattait marruilinganiqalauqpat paippaa ‐ ngujumi? Naliat katin ngau lauqpat paippaamik amma qilam miujumi− titiraqtaullutik kigliqaq tittinirmi Quaker−kut saalaqausianit tunniqqutaujunut? Amisunut qanimmannaujumi kajusiinnaq til lugu, ajjinnguanginni pattanit piliriangujuq sailiniqaqhluni pagvisaa ri ‐ niulauqpuq saannganiujumi nalunarniujumi, kappiasungnirmi amma qularnirmut. Asuilaak, 2021 nunnguani, imminik ukpirittialauqpuq piliriaksanga pijariirningani: Saqqitittikkan ni ‐ lauqpuq pitaqalauqsimanngittumi taimanngani 1955−mi.
Obed kaptanngutillugu 2024 Tii amma Palaugaaq Haakirnirmit, pinnguaqatigiittillugit Inuit Tapiriit Kanatami ammalu Allangajut Kanatami Katimajingit. © Robert Hoselton
Qitiani Haakimi anausiniujuni amma qassigalaujuni pijari tu jumi timimut aksururnaqtuni iqqanaijaangujuni, Obed, ukiuqaqhluni 20−ni, qisirarmi innguriningani kilainiqarnirmi tunungani. Pilaktauni qaria qa lauqpuq amma akuniujumi mamisarniujumi taikani isumakkan ni riaqalilaurningani Haakimi pijumaniri janginni. Tulauqpuq Tuft Silattuqsarvigjuangani Paastinmi Haakimi akiqanngittumik ilinnia riak kannirusiamik ajunngilaanguniagut pillugu atuinnaqaqtittilaurmat piujumi ilinniarniujumi amma pilirijjutaujuni sanakkannirningani sivuniksangani. “Ujjirusut tia ‐ lauqpunga taissumani pirjuanguningani pinnguarunnarnirmi Haakimi saalaqarasuarluni kisiani 25− ngulirama,” uqalauqpuq. “Kisianittauq, anigulaurmat. Numaa nar jualauqpuq. Angijum ma ‐ rialuulluni ilagijaulauqpuq kinauninni.” Obed suli pinnguasuunguvuq Haakimi marruiqsuqtumi pinasua rusiujumi marruungni ajjigiinngittuni pinnguaqtiujunut. Tautulauq puq Jordin Tootoo aaqqiksuiningani piliriniujumi Inungnut Kanatami Haakimit pinnguaqtirjuangujunut amma qaujimavuq sivuniksaujumi Haakiqtirjuangujunut angutinut amma arnanut ilaqakkannir niar ningani unurniqsaujuni Inungni. Kisiani qaujimavuq tikiutiniujumi turaagarijaujumi marrugijau ‐ niuvuq nanijarni taikunngauvalliatillutit.
“Haaki uvannut piliriniulauqpuq tikiutinirmi turaagaksaujumi uvanga tikiutijumalauqtanni, asianiunngittuq uvannut aaqqilauq ‐ tangani uvannut. Kisiani pinasuarniujumi turaagaksaujumi pimma riulaangulluni ilagijauvuq… Turaaqtittigajukpuq innarur ‐ nirmi amma imminik qaujinirmi pilauqsimanngi tuinnaria qaq tarni. Ammalu uvannut, uvanni atuinnaruttisimavuq iqqanaijaa qat ‐ sianirmik Inuit pijunnautinginnit saputjuigiarnirmik.”
Ammalu taissumunga 1955−mi Haakimi ajjinnguanginni pattanit paippaangujumi, titiraujaqtiujumi piqannarijanga aaqqiksulauqpanga takuksauniujumi amma Obed taissuminga paippaangujumi titiraq tautilauqpanga quqsuqtirisimajumi paip ‐ paamut ijjujumut aktuini qar ninganut. Kiinaujaliurutirjua ngu tuin ‐ nariaqaqpuq katiqsui vaktumut, kisiani Obed pilirilaunngilanga kiinaujamut. Alianai gijaqattiarmat Haakimut ajjinnguanginni pattanit amma iqqau maniujumi tigumiarninginni — niglasuktumi silami siarrijaarviujuni, qunngiar nirmi Haapsni saalaqarninginni irnngusirmi amma surusiulluni atugumalauqsimajamini pin nguaq‐ tirjuangujuni pinnguar nirmut. Niriukpuq sungiunnanngittumi piliriningani nagligusungnirmi tunisiniarningani quvianniujumi taikkununga atuqpaktunut alia naigijaqaqatinginni. “Tamanna ilagijauniuvuq qaujisaqtiunirmi, qaujijunnaqputit ilanginni apiqqutaujuni kinatuinnaq kiujjutiqannginningani. Ilaak, piutuinnaqpuq. Takujuminaqhluni ilagijauvuq katiqsuiniujumi amma nangminiq mikittumi ilagijaujumi sanaugalirinirmi,” uqaqpuq. “Kisiani isumavunga pilirikkannilauqsimajjaannginninni taimaittusainnami nalunaqtumit tukisigiakkanigasuagiamik.”
